Navigeren in de nieuwe IT-realiteit

Een paar jaar geleden was de richting van de datacenterstrategie voor organisaties helder: zoveel mogelijk naar de cloud. De discussie ging vooral over de route ernaartoe. In mijn gesprekken met klanten merk ik dat de vragen inmiddels zijn veranderd. Waar staat onze data precies? Hoe afhankelijk zijn we geworden van één leverancier? Kunnen we onze continuïteit aantoonbaar borgen? En wat gebeurt er met onze begroting als prijzen en levertijden opnieuw verschuiven?

Cloud is niet opeens een verkeerde keuze, maar het is ook niet meer automatisch de enige keuze voor iedere workload. Organisaties kijken opnieuw naar de balans tussen publieke cloud, private cloud en infrastructuur op de eigen locatie. Waarom? Omdat controle, flexibiliteit en weerbaarheid zwaarder zijn wegen dan ooit.

In dit artikel bespreek ik zeven datacenter-thema’s die ik op dit moment regelmatig aan tafel zie terugkomen. Ze hangen sterk met elkaar samen. De kern is telkens dezelfde: maak keuzes die je ook over een paar jaar nog voldoende bewegingsruimte geven.

Bij veel organisaties is de afgelopen jaren sterk ingezet op migreren naar infrastructuur van Amerikaanse hyperscalers. Vanuit de gedachte dat dit flexibiliteit biedt, voor continuïteit zorgt en ontzorgt. Maar ik zie nu dat steeds meer organisaties kritische vragen stellen over datasoevereiniteit. Europese wet- en regelgeving rondom privacy, compliance en strategische autonomie worden strenger.

De Amerikaanse CLOUD Act kan Amerikaanse autoriteiten onder voorwaarden de mogelijkheid geven om data op te vragen bij Amerikaanse cloudleveranciers, ook wanneer die data fysiek in Europa staat opgeslagen. Voor organisaties in sectoren zoals overheid, zorg, finance en industrie zorgt dat voor toenemende onzekerheid. Daarom zie ik steeds meer behoefte aan controle ontstaan over waar data staat. Europa heeft daar nog een flinke slag in te maken, maar het zijn wel afwegingen die op tafel liggen. Het hybride infraconcept wint daardoor ook weer terrein.

Cloud is niet meer zo vanzelfsprekend als een aantal jaren geleden. Jarenlang gold binnen veel organisaties het principe: ‘cloud tenzij’. Applicaties verhuisden massaal naar publieke cloud-omgevingen vanwege schaalbaarheid en snelheid. Maar inmiddels ontstaat een realistischer beeld van de totale kosten en afhankelijkheden.

Veel organisaties lopen tegen dezelfde problemen aan:

• Oplopende maandelijkse cloud-kosten
• Beperkte voorspelbaarheid van verbruik
• Complexe licentiemodellen
• Hoge kosten voor data-egress
• Gebrek aan een duidelijke exit-strategie

Wat begon als flexibel, blijkt in de praktijk soms juist lastig terug te draaien. Daardoor verschuift de focus van ‘cloud first’ naar ‘workload first’. Welke omgeving past het beste bij je applicaties, data en business cases? Door die verandering kiezen steeds meer bedrijven voor een hybride aanpak waarbij publieke cloud, private cloud en on-premise infrastructuur naast elkaar bestaan.

Wat als je sterk afhankelijk bent van één aanbieder in het IT-landschap? De recente prijsstijgingen rondom VMware (na de overname door Broadcom) hebben voor veel organisaties zichtbaar gemaakt hoe afhankelijk ze zijn geworden van één leverancier.

Jarenlang opgebouwde infrastructuren die volledig afhankelijk zijn van VMware blijken moeilijk te migreren. Kennis, tooling, processen en afhankelijkheden zitten diep verweven in de organisatie. Er zijn alternatieve hypervisors, maar die zijn nog niet op alle vlakken volledig erkend. Daardoor kan migreren lastig en risicovol zijn. De gevolgen zijn herkenbaar:

• Onverwacht hoge licentiekosten
• Een beperkte onderhandelingspositie
• Vertraagde innovatie
• Afhankelijkheid van één ecosysteem

Ik zie daardoor steeds vaker de vraag naar een platformonafhankelijke infrastructuur of een alternatief voor de grote marktleider. Multivendor is ook een van de nieuwe pijlers geworden. Zo wordt flexibiliteit opnieuw een kernonderdeel van je IT-architectuur.

Cyberaanvallen blijven toenemen, terwijl regelgeving strenger wordt. Met richtlijnen zoals NIS2 en DORA verschuift de focus van ‘we hebben onze security geregeld’ naar ‘we kunnen aantonen dat we weerbaar zijn’. Dat vraagt meer dan een back-upoplossing.

Als organisatie moet je kunnen bewijzen dat je infrastructuur in staat is om naar een bepaald moment terug in de tijd te gaan en data terug te halen. Met een periodiek protocol om zekerheid te kunnen bieden. Geldt dat voor alle data? Nee, vaak gaat het vooral om de zogenoemde ‘kroonjuwelen’ van je organisatie.

Ransomware-aanvallen richten zich bovendien steeds vaker op back-upomgevingen zelf. Daardoor worden zaken zoals air-gapped opslag, immutable back-ups en disaster recovery essentieel binnen moderne IT-strategieën. Zo wordt compliance is niet langer een vinklijstje, maar een continu proces van aantoonbare digitale weerbaarheid.

Vrijwel iedere organisatie ziet kansen met AI, maar veel bedrijven worstelen met dezelfde vraag: waar begin je? Want een succesvolle implementatie vraagt meer dan alleen tooling. Zonder duidelijke use-case, goede datahuishouding en governance blijft AI vaak steken in experimenten.

In gesprekken met bedrijven praat ik daarom niet eerst over hardware of grafische kaarten. De vragen die eraan voorafgaan zijn belangrijker: welke data ga je gebruiken? Hoe ga je deze data beschikbaar stellen? Mag dat zomaar? En wat moet de uitkomst jullie opleveren?

Artificial Intelligence is afhankelijk van een grote datapool. Die zal je moeten opbouwen, trainen, sturen en aanpassen. Dit is een continu proces dat zich op de middellange en lange termijn kan terugverdienen. Een project dat niet direct een succesvol eindresultaat oplevert, is daarom niet automatisch mislukt. Het kan ook onderdeel zijn van het leerproces.

Een grote datapool en cloud zijn niet per definitie een kostenefficiënte combinatie. Maar we zien wel dat vanuit een cloudomgeving een begin kan worden gemaakt om vervolgens met een on-premise oplossing of private cloud verder te groeien. Praktische eerste stappen zijn vaak:

• Automatiseren van processen die veel herhaling kennen
• AI-ondersteuning binnen servicedesks
• Slimme analyse van (complexe) documenten
• Voorspellende analyses
• Ondersteuning bij kennismanagement

De druk op IT-teams neemt verder toe door een structureel tekort aan gespecialiseerd personeel. Tegelijkertijd blijven levertijden van hardware en componenten in bepaalde markten onzeker. Dat heeft directe impact op je innovatiekracht, beheerlast, security, continuïteit en schaalbaarheid.

IT-afdelingen moeten daardoor méér doen met minder capaciteit. Automatisering, standaardisatie en slim beheer worden steeds belangrijker om operationeel wendbaar te blijven. Slimme investeringen kunnen onnodige prijsverhogingen of leverproblemen helpen voorkomen. In een recent traject zag ik bijvoorbeeld dat een offerte in enkele maanden opliep van ongeveer 100.000 naar 180.000 euro. Als je weet welke vervangingen voor volgend jaar of het jaar daarna op de agenda staan, kun je tijdig beoordelen of eerder inkopen of tijdelijke opslag verstandig is.

Daarnaast groeit de behoefte aan partners die niet alleen technologie leveren, maar ook kennis, ondersteuning en strategisch advies toevoegen. Slimme oplossingen die ontzorgen en automatiseren zijn daarbij effectief. Zo kan Artificial Intelligence bij netwerkoplossingen al veel eerstelijnsverstoringen proactief signaleren en hierop acteren.

Traditioneel werd IT aangeschaft als investering (Capex): hardware kopen, afschrijven en jarenlang gebruiken. Maar organisaties willen steeds vaker flexibiliteit in plaats van grote eenmalige investeringen.

De verschuiving naar Opex-modellen biedt voordelen zoals:

• Voorspelbare maandelijkse kosten
• Snellere schaalbaarheid
• Minder grote initiële investeringen
• Flexibiliteit bij groei of krimp
• Eenvoudiger lifecyclebeheer
• Minder impact op de balans van een organisatie

Tegelijkertijd zoeken organisaties balans. Niet iedere workload past financieel of technisch binnen een volledig cloud-gebaseerd Opex-model. Daarom ontstaat een hybride consumptiemodel waarin je organisatie per workload bepaalt welke financiële en technische aanpak het beste past.

Een van de grootste uitdagingen binnen moderne IT is overprovisioning: infrastructuur die structureel groter is dan nodig. Ik kom veel organisaties tegen die jarenlang betalen voor ongebruikte storage, overcapaciteit in compute, te zware licenties en ongebruikte cloudresources. Dat was lange tijd geen probleem. Binnen eerdere licentiemodellen was extra capaciteit vaak niet veel duurder. Bovendien voelt iets ruimer inkopen veiliger dan precies schalen op wat je nodig hebt. Maar nu prijzen stijgen, verandert die afweging.

Rightsizing draait om het continu afstemmen van capaciteit op daadwerkelijk gebruik. Dat vraagt inzicht, monitoring en flexibiliteit binnen je infrastructuur en contracten. De voordelen zijn groot:

• Lagere kosten
• Efficiënter energieverbruik
• Betere performance
• Hogere voorspelbaarheid
• Duurzamere IT-operaties

De IT-strategie van morgen draait niet meer alleen om innovatie of snelheid. Organisaties zoeken vooral grip: op kosten, data, veiligheid, leveranciers en schaalbaarheid. Dat betekent bewuster omgaan met keuzes voor je datacenter, investeren in digitale weerbaarheid, afhankelijkheden beperken en slimmer omgaan met capaciteit.

Daarvoor bestaat geen standaardoplossing. Publieke cloud, private cloud en een on-premise infrastructuur kunnen allemaal een logische plek hebben binnen jouw strategie. De kern is dat technologie daadwerkelijk aansluit op je business case en dat je keuzes ook op langere termijn voldoende bewegingsruimte bieden.

De ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om te bepalen waar je organisatie nu staat en waar optimalisatie mogelijk is. Betaal je bijvoorbeeld voor capaciteit die je niet gebruikt? Sluit je infrastructuur nog aan op je plannen voor de komende jaren? En waar zitten mogelijke risico’s op het gebied van continuïteit, security en afhankelijkheden?

Met de digitale APK van ARP brengen we je huidige IT-omgeving in kaart. Zo krijg je inzicht in de belangrijkste aandachtspunten én concrete mogelijkheden om kosten te besparen, risico’s te verkleinen en je infrastructuur beter af te stemmen op wat je daadwerkelijk nodig hebt.